IUGR (Intrauterin Gelişme Geriliği), yani intrauterin (rahim içi) büyüme geriliği, fetüsün gebelik haftasına göre beklenenden daha küçük olması durumudur. Genellikle doğum haftasına göre %10 persentilin altında kalan fetal ağırlıkla tanımlanır.
📌 IUGR Nedir?
Tanım: Fetüsün intrauterin dönemde beklenen büyüklüğe ulaşamaması.
Sıklık: Tüm gebeliklerin yaklaşık %5-10’unda görülür.
Fetal ağırlık tahmini ultrasonla yapılır.
Simetrik ve asimetrik olmak üzere ikiye ayrılır:
| Türü | Özellikleri | Zamanı |
|---|---|---|
| Simetrik IUGR | Baş ve vücut orantılı küçüktür. Genetik veya erken dönemde etki eden faktörler (TORCH, kromozom anomalileri) neden olur. | Genellikle 1. trimesterden itibaren |
| Asimetrik IUGR | Karın çevresi (AC) daha fazla etkilenir; baş koruyucu büyüme gösterir. | Genellikle 3. trimesterde ortaya çıkar. Nedeni sıklıkla plasental yetmezliktir. |
🧪 Tanı Kriterleri
Fetal biyometri:
Tahmini fetal ağırlık (EFW) < %10
Özellikle AC (Abdominal Çevre) < %10
Doppler ultrason:
Umbilikal arter direnç artışı veya diyastolik akım kaybı
Orta serebral arter (MCA) vazodilatasyonu (beyin sparingi)
Ductus venosus akım bozuklukları (ileri evre)
NST/BPP (Non-stres test / Biyofizik profil): Fetal iyi oluş değerlendirilir.
🚨 Ayırıcı Tanı: IUGR vs SGA
SGA (Small for Gestational Age): Beklenenden küçük ama sağlıklı fetüsler. Patolojik değildir.
IUGR: SGA’nın bir alt kümesi, plasental yetmezlik veya başka patolojiler nedeniyle gelişme geriliği vardır.
Doppler ve amniyotik sıvı bu ayrımda kritiktir.
🩺 IUGR’ye Yaklaşım
1. Altta Yatan Nedeni Araştır
Maternal: Preeklampsi, kronik hipertansiyon, lupus, böbrek hastalıkları, malnütrisyon, sigara kullanımı
Fetal: Kromozomal anomaliler, enfeksiyonlar (TORCH), yapısal defektler
Plasental: Plasental yetmezlik, infarkt, ablatio riski
2. İzlem Planı
| Bulgular | İzlem |
|---|---|
| EFW < %10, normal Doppler | Haftalık NST, 2 haftada bir büyüme |
| EFW < %10, anormal umbilikal arter Doppler | Haftada 2 kez NST + Doppler, haftalık büyüme |
| Diyastol kaybı veya ters akım | Yatış + günlük takip, doğum kararı gündeme alınır |
| BPP düşük, ductus venosus anormal | Acil doğum gerekebilir |
3. Doğum Zamanlaması
EFW < %3 + anormal Doppler: 32–34. haftada doğum düşünülebilir
EFW %3–10 + normal Doppler: 37. haftaya kadar takip edilebilir
Şiddetli Doppler bozukluğu (ters akım): 28–32 hafta arasında bile doğum gerekebilir
🔹 Antenatal kortikosteroid (betametazon) uygulaması erken doğum riski olan olgularda önemlidir.
🔹 Doğum tercihen sezaryen olabilir; özellikle fetal stres varsa.
🧠 Ek Bilgi – Yaklaşım Özeti
🔸 EFW < %10 → IUGR düşün
🔸 Doppler normalse → Yakın takip
🔸 Doppler anormalse → Daha sık takip ve doğum zamanlamasını değerlendir
🔸 Riskli durumlar → Perinatoloji desteği al